संघीय निजामती सेवा विधेयक, २०८३ संसदमा दर्ता भएपछि Computer Operator को तयारी गरिरहेका धेरैले एउटै प्रश्न सोधिरहेका छन्: अब Computer Operator को Vacancy खुल्दैन?
विधेयकको मस्यौदा हेर्दा जवाफ “हो” जस्तै देखिन्छ, तर एउटा सर्त छ। यो अहिले विधेयक मात्र हो, कानुन बनिसकेको छैन। तल दफा हेरेर के लेखिएको छ र के बाँकी छ भन्ने सरल भाषामा राखिएको छ ।
छोटो जवाफ
- ऐन लागू भएपछि कम्प्युटर अपरेटर, कम्प्युटर टेक्निसियन र सहायक कम्प्युटर अपरेटरका पद रिक्त भए स्थायी पदपूर्ति गरिँदैन (दफा १०(१२))।
- हाल कार्यरत कर्मचारी बाहिर जाँदैनन्। उनीहरूलाई प्रशासन सेवाको तोकिएको समूहमा मिलाइन्छ (दफा ५(२))।
- सूचना प्रविधि छुट्टै सेवा बन्छ (दफा ५(१)(ट)), तर कुन पद कुन तहमा हुने भन्ने नियमावलीमा तोकिन बाँकी छ।
विधेयक अहिले कुन चरणमा छ?
संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्री प्रतिभा रावलले असोज १५, २०८३ मा विधेयक संसद्मा दर्ता गराइन्। अब दफावार छलफल, संशोधन र दुवै सदनबाट पारित हुने प्रक्रिया बाँकी छ। राष्ट्रपतिबाट प्रमाणीकरण भएपछि मात्र ऐन लागू हुन्छ।
यसकारण तलका व्यवस्था प्रस्ताव हुन्। संसदीय छलफलमा फेरिन सक्छन्।
कम्प्युटर अपरेटरका पदमा के बदलिने प्रस्ताव छ ?
स्थायी पदपूर्ति नगरिने पदहरू
दफा १०(१२) मा ऐन प्रारम्भ भएपछि साविकको नेपाल विविध सेवाका तलका पद रिक्त भए स्थायी पदपूर्ति नगर्ने लेखिएको छ।
| पद | श्रेणी | समकक्ष तह (दफा ६(२)) |
| कम्प्युटर अपरेटर | राजपत्र अनंकित प्रथम | सहायक पाँचौँ तह |
| कम्प्युटर टेक्निसियन | राजपत्र अनंकित प्रथम | सहायक पाँचौँ तह |
| सहायक कम्प्युटर अपरेटर | राजपत्र अनंकित द्वितीय | सहायक चौथो तह |
पद एक वर्षपछि स्वतः खारेज हुन सक्छ
दफा १४(३) अनुसार कुनै पद रिक्त भएको मितिले एक वर्षसम्म स्थायी पदपूर्तिको प्रक्रिया सुरु नभए त्यो पद आफैँ खारेज हुन्छ। लोक सेवा आयोगमा कारबाही चलिरहेको वा बढुवा प्रक्रिया सुरु भइसकेको पद भने खारेज हुँदैन।
पदपूर्ति माग गर्ने तरिका
दफा १३ अनुसार पद रिक्त भएपछि कार्यालयले १५ दिनभित्र माथिल्लो निकायलाई जानकारी दिनुपर्छ। पहिले सरुवाबाट भर्ने प्रयास हुन्छ। त्यो सम्भव नभए मात्र लोक सेवा आयोगमार्फत पद माग हुन्छ। कम्प्युटर अपरेटरका पदमा भने दफा १०(१२) ले स्थायी पदपूर्ति नै रोकेको छ।
राजपत्र अनंकित पाँचौँ श्रेणीको अलग व्यवस्था
दफा १०(१३) अनुसार सरकारले राजपत्रमा “मुख्य कार्य गर्ने” भनेर तोकेका पद बाहेक राजपत्र अनंकित पाँचौँ श्रेणीका रिक्त पदमा स्थायी पदपूर्ति हुँदैन। ती पदको काम सेवा करारबाट गराइन्छ। यो व्यवस्था कम्प्युटर अपरेटरका लागि मात्र होइन, सहयोगी स्तरका सबै पदका लागि हो।
हाल कार्यरत कर्मचारीको के हुन्छ
दफा ५(२) मा ऐन प्रारम्भ हुँदा कार्यरत सहायक कम्प्युटर अपरेटर र कम्प्युटर अपरेटरलाई शैक्षिक योग्यता र अनुभवका आधारमा प्रशासन सेवाको तोकिएको समूहमा मिलाउने लेखिएको छ। बढुवा र वृत्ति विकासको व्यवस्था पनि त्यही अनुसार गरिनेछ।
कुन समूहमा मिलाइने भन्ने नियमावलीमा तोकिनेछ। नियमावली आउनुअघि यो स्पष्ट छैन।
सार रूपमा हालका कर्मचारीको पद जोगिन्छ, तर नयाँ स्थायी पद खुल्ने बाटो बन्द हुने प्रस्ताव छ।
सूचना प्रविधि सेवा र IT समूह
विधेयकमा सूचना प्रविधिसँग जोडिएका व्यवस्था यी हुन्:
| दफा | व्यवस्था |
|---|---|
| ५(१)(ट) | ११ सेवामध्ये “नेपाल सूचना प्रविधि सेवा” छुट्टै सेवा हुन्छ। |
| ५(४), ५(५) | सेवा अन्तर्गतका समूह, उपसमूह, पद र न्यूनतम योग्यता नियमावलीमा तोकिन्छ। |
| ५(७) | शैक्षिक योग्यताको विषय तोक्दा न्यूनतम र माथिल्लो योग्यताबीच सम्बन्ध मिल्ने गरी तोक्न सकिन्छ। |
| १४८ (प्रत्यायोजित व्यवस्थापन टिप्पणी) | सूचना प्रविधि समूहमा समूहीकृत हुने नेपाल विविध सेवाका पदको विषय नियमावलीमा समेटिन्छ। |
| ३६ | खुला प्रतियोगिता, अन्तरतह प्रतियोगिता र बढुवासँग जोडिएका काम विद्युतीय माध्यमबाट गर्न सकिन्छ। |
| १४३ | कर्मचारी र कार्यालय व्यवस्थापनका लागि सूचना प्रविधिमा आधारित विद्युतीय प्रणाली चलाउन सकिन्छ। |
| १४५ | आवश्यक देखिए कार्यालयमा भौतिक रूपमा उपस्थित नभई सूचना प्रविधिबाट काम गर्ने व्यवस्था मिलाउन सकिन्छ। |
सूचना प्रविधि सेवामा कुन समूहमा के-कस्ता पद हुने, कति तहसम्म हुने र योग्यता के चाहिने भन्ने नियमावलीमा तोकिनेछ। त्यो नआएसम्म यसबारे पक्का भन्न मिल्दैन।
परीक्षार्थीले अहिले के गर्ने
- विधेयक पारित नभएसम्म हतार नगर्नुहोस्। संसद्मा व्यवस्था बदलिन सक्छ।
- कम्प्युटर अपरेटरमा मात्र भर नपर्नुहोस्। सूचना प्रविधि सेवा, इन्जिनियरिङ सेवा र प्रशासन सेवा पनि हेरेर तयारी बनाउनुहोस्।
- लोक सेवा आयोगको विज्ञापन र नियमावलीको मस्यौदा नियमित हेर्नुहोस्।
- कम्प्युटर बेसिक, नेटवर्किङ, डाटाबेस र प्रोग्रामिङको आधार बलियो बनाउनुहोस्। सूचना प्रविधि समूह खुल्यो भने यसले काम लाग्छ।
बारम्बार सोधिने प्रश्न (FAQ)
के Computer Operator को पद खारेज भइसक्यो?
Assistant Computer Operator को पदमा पनि असर पर्छ?
Information Technology Service भनेको के हो?
यो Bill कहिलेदेखि लागू हुन्छ?
Loksewa Aayog ले अब Computer Operator को विज्ञापन निकाल्दैन?
Published October 2026. Last verified: October 2026.